Grunt od rodziców w darowiźnie — jaki koszt w PIT przy sprzedaży w firmie?


Grunt otrzymany w darowiźnie od rodzica może pomniejszyć dochód podlegający opodatkowaniu przy jego późniejszej sprzedaży w działalności gospodarczej, nawet jeżeli przedsiębiorca nie poniósł wydatku na nabycie. Warunkiem jest zakwalifikowanie gruntu jako środka trwałego oraz prawidłowe ustalenie jego wartości początkowej.
Przepis art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT przewiduje szczególny sposób ustalenia dochodu ze zbycia środka trwałego. Nie uzależnia uwzględnienia wartości początkowej od tego, czy podatnik wcześniej poniósł ekonomiczny wydatek na jego nabycie.
Dotyczy to również darowizny zwolnionej z podatku od spadków i darowizny w grupie „0”. Znaczenie mają zarówno: prawidłowa kwalifikacja gruntu jako środka trwałego jak i jego wartość początkowa.
Opisane zasady dotyczą darowizny samego gruntu i jego późniejszej sprzedaży w działalności gospodarczej opodatkowanej według skali podatkowej lub podatkiem liniowym.
Grunt jako firmowy środek trwały
Zgodnie z art. 22c pkt 1 ustawy o PIT grunt nie podlega amortyzacji. Może jednak stanowić środek trwały wykorzystywany w działalności gospodarczej i podlegać ujęciu w ewidencji środków trwałych. Wartość początkowa gruntu nie stanowi bieżącego kosztu uzyskania przychodów. Jest uwzględniana dopiero przy ustalaniu dochodu z jego odpłatnego zbycia, na zasadach przewidzianych w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT.
Grunt musi rzeczywiście spełniać warunki takiej kwalifikacji. Samo wpisanie do ewidencji działki przeznaczonej na handel nie wystarczy do zastosowania zasad właściwych dla sprzedaży środka trwałego. Nie jest natomiast konieczne, aby grunt był wcześniej środkiem trwałym u rodzica.
Jak ustalić wartość początkową?
Przy nabyciu gruntu w drodze darowizny zastosowanie ma zasadniczo art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Wartością początkową jest wartość rynkowa z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny określa wartość niższą, wówczas przyjmuje się tę niższą kwotę. Oznacza to konieczność przyjęcia rzeczywistej wartości rynkowej gruntu z dnia darowizny, z uwzględnieniem jego cech, lokalizacji i przeznaczenia.
Decydująca nie jest więc cena, za którą rodzic kupił działkę, ani jej aktualna wartość w dniu sprzedaży. Znaczenie ma prawidłowo ustalona wartość początkowa u obdarowanego.
Czy zwolnienie w grupie „0” wyklucza koszt?
Nie. Zwolnienie darowizny od rodzica z podatku od spadków i darowizn nie wyklucza uwzględnienia wartości początkowej gruntu przy sprzedaży firmowego środka trwałego.
Zwolnienie przewidziane w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn dotyczy otrzymania majątku. Rozliczenie późniejszej sprzedaży następuje według ustawy o PIT. Ograniczenie wynikające z art. 23 ust. 1 pkt 45a ustawy o PIT odnosi się do odpisów amortyzacyjnych. Grunt nie jest amortyzowany, dlatego nie występują odpisy, które należałoby wyłączyć z bieżących kosztów albo uwzględnić przy obliczaniu wyniku sprzedaży.
Warto zaznaczyć, że w przypadku darowizny przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części mogą znaleźć zastosowanie szczególne zasady ustalania wartości początkowej, w szczególności art. 22g ust. 15 ustawy o PIT.
Co potwierdzają interpretacje?
W interpretacji z 14 kwietnia 2016 r., nr ITPB1/4511-136/16/HD, Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy analizował planowaną darowiznę niezabudowanego gruntu od ojca. Obdarowany zamierzał wykorzystywać działkę w działalności jako środek trwały, a następnie ewentualnie ją sprzedać.
Organ potwierdził, że dochodem ze sprzedaży będzie:
„różnica pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia tego gruntu, a jego wartością początkową”.
Brak zapłaty za nabycie gruntu nie wykluczał zatem uwzględnienia jego wartości początkowej.
Analogiczne stanowisko w odniesieniu do gruntu przedstawił Dyrektor KIS w interpretacji z 10 maja 2019 r., nr 0114-KDIP3-1.4011.161.2019.3.KS1. Potwierdził rozliczenie dochodu jako różnicy między przychodem ze sprzedaży darowanego gruntu będącego środkiem trwałym a jego wartością początkową.
Podstawę tego rozliczenia stanowi art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT. Ponieważ grunt nie podlega amortyzacji, rachunek wygląda następująco:
Przykład:
Ojciec darował dziecku grunt o wartości rynkowej 600 000 zł. Taką samą kwotę wskazano w umowie i prawidłowo przyjęto jako wartość początkową. Darowizna korzystała ze zwolnienia dla grupy „0”, a działka rzeczywiście stanowiła środek trwały w działalności dziecka.
Następnie przedsiębiorca sprzedał grunt:
Pozycja | Kwota |
Przychód ze sprzedaży ustalony dla celów PIT | 800 000 zł |
Wartość początkowa uwzględniana przy sprzedaży | 600 000 zł |
Dochód przy braku innych kosztów | 200 000 zł |
Uwaga na grunt będący towarem handlowym
Opisany mechanizm dotyczy sprzedaży środka trwałego. Jeżeli darowany grunt stanowi towar handlowy, sama wartość darowizny zasadniczo nie jest kosztem jego nabycia.
Takie stanowisko dotyczące gruntu jako towaru handlowego potwierdził Dyrektor KIS w interpretacji z 16 marca 2026 r., nr 0115-KDWT.4011.20.2026.1.MJ. Organ wskazał na brak poniesionego wydatku i brak podstaw do zastosowania zasad ustalania wartości początkowej środka trwałego.
Odrębnego sprawdzenia wymagają sprzedaż prywatna oraz grunty związane z nieruchomościami mieszkalnymi.
Planujesz sprzedaż gruntu otrzymanego od rodzica? W naszej kancelarii pomagamy zweryfikować jego kwalifikację, wartość początkową i prawidłowe rozliczenie PIT.
Kancelaria Doradców Podatkowych
M. Rymaszewski, L. Rymaszewska sp.k.
ul. Graniczna 4b lok. 5b, 35-326 Rzeszów
tel. 605-599-681, 508-819-601




Komentarze